संकल्प निरोगी जीवनाचा

आजचे आपले दैनंदिन जीवन हे धावपळीचे आहे त्यात दिवसेंदिवस प्रदूषणात वाढ होत आहे. दिनचर्या पळताना वेळेचे योग्य नियोजन होत नाही व दिनचर्या कोलमडते. त्यात विविध आजारांची भर पडते. अनेक वेळा आपण निरोगी जीवनासाठी नियमित व्यायाम, योग-प्राणायाम, स्वास्थवर्धक आहार यांचा संकल्प करतो पण कालांतराने तो ही कोलमडतो. आजच्या धकाधकीच्या जीवनात फिट राहण्यासाठी व्यायाम करायला पाहिजे, सुपाच्य आहार घ्यायला पाहिजे हे सर्वांना पटते. अशात प्रत्येकाला असे वाटते की आपण निरोगी राहायला पाहिजे आपल्याला कुठलेच आजार होऊ नये. आपण स्वस्थ असावं. पण आपण स्वस्थ राहण्यासाठी खरोखर प्रयत्नरत आहोत का ? निरोगी जीवन जगण्यासाठी काय करायला पाहिजेत याबाबत आज आपण थोडीशी माहिती जाणून घेणार आहोत.

रोज सूर्योदयापूर्वी उठण्याची सवय लावा. “लवकर निजे लवकर उठे त्यास आरोग्य धन संपत्ती मिळे” असे आपण ऐकूनच आहोत. सकाळचे वातावरण सात्विक आणि शुद्ध असते पवित्र वायू सर्वत्र व्याप्त असतो. वातावरण शांत आणि थंड असते.

रोज सकाळी अनशापोटी पाणी पिण्याची सवय लावावी. आरोग्याच्या दृष्टीने सकाळी पाणी पिल्याने रोगप्रतिकारक क्षमता वाढते व निरोगी राहण्यासाठी उपयुक्त आहे.

पिण्यासाठी कोमट पाण्याचा वापर करावा. यामुळे त्वचे संबंधी समस्या दूर होतात, भूक वाढते, पोटाच्या समस्या दूर होतात शरीर निरोगी ठेवण्यास मदत करते.

नित्य सकाळी मोकळ्या हवेत फिरायला जाण्याची सवय लावा. सकाळची हवा शुद्ध असते आणि अशा शुद्ध हवेत फिरायला जाणे स्वास्थासाठी हितकारक असते.

किमान अर्धा तास तरी चालावे, चालताना ताठ चालावे, श्वास नाकानेच घ्यावा. तोंड बंद ठेवावे. सकाळची शुद्ध हवा आरोग्यासाठी हितकारक असते. त्याचा स्वास्थावर चांगला परिणाम होतो.

रोज स्वच्छ व सुती कपडे परिधान करावे. व योगासन प्राणायाम करावे शरीर निरोगी ठेवण्यास उपयुक्त असा व्यायाम आहे.

थंड पाण्याने अंघोळ करावी. यामुळे वजन नियंत्रित राहते, रक्तभिसरण क्रियेत वाढ होते, रोगप्रतिकारशक्ती वाढते.

आपल्या श्रद्धेनुसार रोज सकाळी देवाचे स्मरण करावे प्रार्थना करावी. थोडेसे ध्यान करावे मान एकाग्र करावे. थोड मौन राहावे.

रोज सकाळी नाश्ता करण्याची सवय लावावी त्यामध्ये अंकुरित धान्य, हिरव्या पालेभाज्या सलाद, मोसमी फळे यांचा समावेश असावा. अति थंड पदार्थ खाणे टाळावे.

रोजच्या जेवणानंतर शतपावली करावी. जेवणानंतर सावकाश चालल्याने पचन शक्ती सुधारते. खाल्लेले पचायला मदत होते. अपचन सारख्या समस्या होत नाहीत. वजन कमी करण्यास उपयुक्त.

रोज सायकल चालवावी यामुळे पायांचा शरीराचा चांगल्या प्रकारे व्यायाम होईल.

पोहणे ही एक चांगली सवय आहे पोह्ल्याने संपूर्ण शरीराचा व्यायाम होतो. तसेच वजन कमी करण्यास उपयुक्त आहे. मैदानी खेळ खेळवीत यामुळे संपूर्ण शरीराचा व्यायाम होतो.

जेवणा नंतर दुपारी झोपू नये. दुपारी झोपल्याने रात्री झोपेत अडथळा येतो रात्री लवकर झोप लागत नाही. व दिनचर्या बिघडते.

स्वास्थासाठी कुठलेही प्रयोग करण्या अगोदर त्याचा आपल्या प्रकृतीवर त्यांचा होणारा परिणाम या गोष्टींचा विचार करणे महत्वाचे. त्यासाठी जाणकार वैद्यांचा सल्ला घ्यावा.

स्वास्थवर्धक कापूर

कापूर म्हटल्या बरोबर आपल्या डोळ्यांसमोर देव पूजा येते. कारण की देव पूजेमध्ये आरतीच्या पूर्वी तर काही ठिकाणी आरतीच्या नंतर कापूर जाळला जातो. कापूर जाळल्या नंतर जवळील परिसर सुगंधित होतो व वातावरणही शुद्ध होते. असा हा कापूर दिसायला मेणबत्ती प्रमाणे पांढरा असतो. कापूर हवेशीर ठेवल्यास तो हळू हळू हवेत उडून जातो. त्यामुळे कापूर हवेशीर ठेवल्या जात नाही. अशा या कापूरचे आपणास धार्मिक उपयोग माहीतच आहे. आज आपण ऐकण्यात आलेले… घरी थोरा-मोठ्यांकडून ऐकलेले कधी वापरून बघितलेले  असे या कापराचे काही घरगुती आयुर्वेदिक उपाय बघणार आहोत . 

१) घरात कापूराचा वापर – जर आपण घरात कापूर ठेवल्यास त्याचा सुगंध हवेने संपूर्ण घरात पसरतो व एक सुगंधित वातावरण आपणास मिळते. तसेच वातावरणातील किटाणू देखील याच्या सुवासाने नष्ट होतात. जर आपण कुठे गावाला जात असणार तेव्हा घरात कापूर ठेवून जा. असे केल्यास जेव्हा आपण परत येणार तेव्हा घरात एक सुगंधित वातावरण मिळेल. घरात आपणास जे जाळे तयार होत असतात ते पण असे केल्याने दिसणार नाही.

२) काही चावल्यास – जर आपल्याला एखादा छोटासा किटक चावले असल्यास आपल्याला त्रास होतो अशा वेळी कापूर त्या जागेवर घासा आपल्याला होणारी वेदना कमी होईल.

३) आपणास कुठलाही त्वचा विकार असेल जसेकी मुरूम, ऍलर्जी झालेली आहे त्या भागाला कापूराचे तेल लावा. काही दिवसातच आपणास फरक दिसून येईल.

४) आपल्याला कोठे जखम झाली असेल अथवा कुठे भाजले असेल अश्या वेळी आपण कुठले तरी मलम किंवा एंटीबायोटिक क्रीम वापरतो त्या ऐवजी आपण कापराचा वापर केल्यास जास्त फायदा व एक घरगुती उपाय केल्या जाऊ शकतो. त्याकरता पाण्यात कापूर टाका व थोड्या वेळाने जेथे जखम आहे किंवा भाजलेले अश्या ठिकाणी हे एका कापसाने लावा आराम मिळेल.

५) जर आपले केस गळत असेल आंघोळीच्या काही तासा पूर्वी कापूर तेल डोक्याला लावा व नंतर डोके धुवून काढा तुम्हाला काही दिवसात फरक दिसून येईल.

६) जेव्हा आपले पोट दुखत असेल त्या वेळेस ओवा, पुदिना व कापूर बारीक करून याचे शरबत बनवा व प्या काही वेळातच आराम मिळेल.

७) आपल्याला जर पायाला भेगा पडल्या असेल त्या करता गरम पाणी घ्या त्या पाण्यात कापूर मिक्स करा व त्यात आपले पाय टाकून ठेवा असे काही वेळ करा व पाय पुसून घ्या. असे काही दिवस करून पहा आपणास बराच फरक दिसून येईल.

८) आपणास लूज मोशन (संडास लागली असेल) तर अशा वेळी आपण जर कापूरचा वापर केल्यास आपणास चांगला फायदा मिळेल. त्या करता ओवा, पुदिना व कापूर बारीक करून पाण्यात टाका व हे पाणी काही वेळ उन्हात ठेवा. थोड्या थोड्या वेळाने हे मिश्रण फिरवत रहा. काही वेळाने त्यात साखर टाकून पिऊन घ्या काही वेळाने आपणास बरे वाटेल.

९) आपल्या डोकयात उवा झाल्या असेल तर त्या करता आपण कापूरचे तेल लावल्यास उवा निघून जातात.

१०) कुठले त्वचेचा रोग अथवा कुठली स्किन इन्फेक्शन असल्यास आंघोळीच्या पाण्यात कापूर टाकून आंघोळ करा आपणास चांगला फायदा मिळेल.

११) आपले हात-पाय दुखत आहे तर जेथे दुखते त्या ठिकाणी कापूरच्या तेलाने मालिश करा.

१२) आपणास मुका मार लागल्याने शरीरावर सुजन आली असेल त्या ठिकाणी कापूरचे तेल लावा सुजन कमी होण्यास मदत होईल.

१३) घरात कापूरच्या तेलाचा दिवा लावल्यास मच्छर घरात राहत नाही.

१४) सर्दी झालेली असल्यास कापुराचा वास घ्या त्या मुळे सर्दी कमी होण्यास मदत होईल.

१५) स्वाईन फ्लू सारख्या आजारात वातावरणात त्याचे किटाणू असता ते कापुराच्या वासाने नष्ट होतात. त्यामुळे अशा वेळेस आपल्या रुमालामध्ये कापूर ठेवा या फ्लू पासून आपले रक्षण होईल.

स्वास्थासाठी कुठलेही प्रयोग करण्या अगोदर त्यांचे प्रमाण तसेच आपल्या प्रकृतीवर त्यांचा होणारा परिणाम या गोष्टींचा विचार करणे महत्वाचे. त्यासाठी जाणकार वैद्यांचा सल्ला घ्यावा.